nepal life

थौं अस्तमि नगांया धाल्चा खाकेगु जात्रा

नेवा: अनलाइन न्युज | २०७४ मङ्सिर १०, आइतबार १३:३२:४४

सोमवाः पांगा विष्णुदेवी व बालकुमारी जात्रा

मंगलवाः किपू, सतुंगः, ब्वसिगां, मच्छेगां व ल्ह्वंखाया जात्रा

–श्रीकृष्ण महर्जन

येँय् नं दक्षिण पश्चिमपाखेया नेवाः वस्ती किपू, सतुंगः, पांगा, ब्वसिगां, ल्ह्वंखा, मच्छेगां, नगांया जात्रायात बखुमद जात्रा धाइ । थुगु जात्रा थनिनिसें सुरु जूगु दु । थौं नगामय् जात्रा । कन्हय् पांगय् जात्रा अले मेगु थासय् कंस जात्रा जुइ ।

नगांया जात्रा

जयपुर नं धायेगु याना वयाच्वंगु नगांया बालकुमारी द्यःया जात्रा नगांया जात्रा ख । बालकुमारी जात्रा शुद्ध चान्हय् जुइगु जात्रा खः । थ्व जात्रा गुबलें निसे शुरु जुल धैगुया तिथि प्रमाण आःतक मलूगु कारणं जात्रा मध्यकालय् न्हयाःगु खःला धकाः अनुमान याय्छिं ।

नीतँ धैगु छगू कथंया पुजा याना जात्राया छुमां याइगु खः । बखुमदः अष्टमीखुन्हुनिसें शुरुजुइगु खःसां थुकिया छुमा थिलाथ्वं पञ्चमी खुन्हुजक याइ । नीतँखुन्हु भेलुथ्वँँ थुइ । नगांया जात्रा न्ह्याकेया नितिं नगांया देय् गुथिया दुजःत मध्ये प्यम्ह दुजःतय्त दँयदँस छसिंकथं जात्रा पाः बिइगु यानातःगु दु । प्यम्ह पाःला मध्ये थकालिम्ह दुजःयात जात्रा पाःलाः अले मेपिं स्वम्ह पाःलाः सहायक पाःलाः कथं मू पाःलायात माक्व ग्वाहालि याइ । भेलुथ्वँँ थुइत प्यम्ह जात्रा पाःलाःत मध्ये मूपाःलाःया छेँय् बं थिलाः सुचुकुचु याना विधिवत पुजायाना भेलुथ्वँँ थुइगु ज्या याइ । थ्व भेलुथ्वँ थुइ सिधय्काः भेलुयात सुयागु प्यचाः दयेका भेलु दिकी अले भेलुयात प्यम्ह पाःलापिन्स थकालिनिसें पालंपाः समे धाला थना पुजा याइ । पुजा याइबलय् प्यम्हसेन छगः छगः खेँय् चीबां कथं स्याइ । पुजा सिधयेकाः सकलें च्वना समे बजि नयाः भेलु थुइगु ज्या याइ । न्हापा न्हापा जूसा नीतँखुन्हुनिसें द्यःपिं उखेथखें जुइगुलिं लिबा न्हय्बां पिहां जुइमज्यु धाइगु चलन दु ।

थिलाथ्व सप्तमीखुन्हु नगांया स्थानीयवासीं छ्वयलाभू याइ । थःथःगु छेँय् छ्वयला छुया नखः हनेगु नापं तःखाः तकं खुनेगु याइ । जात्रा पाःलाम्हेसि थाय् देय्गुथिया नायः, गुरुजुं व जात्रा पाःलात च्वना छ्वयलाभू यायेमाः ।

जात्राया मुल दिं कथं थिंलाथ्व अष्टमीयात नालातःगु दु । अष्टमीयात हे बखुमदः अष्टमी धाइगु खः । अष्टमी खुन्हु न्हिनय् मूजात्रा पाःलाया छेँय् जात्राया नितिं चतांमरि छुइ । देय्गुथिइ च्वंपि दुजं पिनेगु लागि प्रसाद कथं दशमी खुन्हु इनिगु नितिं अथे चतांमरि छुइगु खः । छम्ह दुजःयात निपा मरिकथं छुइ । अष्टमी खुन्हु हे चान्हय् धाल्चा खायेगु पाःपिं न्याम्ह मनूत जात्रा पाःलाया छेँ्य् सनिलय् वया कौला कायेगु याइ । अबले चतांमरि निपा व छ्वय्ला तया थ्वँ अय्ला त्वंकीगु चलन दु । अले नगांया लाछिइ च्वंगु द्यःछेँय् थापना याना तःम्ह बालकुमारी द्यःयात खतय् तयाः थीथी बाजा थाना जात्रा याना पीगनय् यंकी ।

थथे द्यःपित हे न्ह्यः द्यः छेँय न्ह्यःने च्वंगु फल्चा न्ह्यःने ग्वंसि मिं च्याकेगु याइ । थ्व मिँ अष्टमिखुन्हु बहनिनिसें नवःमि खुन्हु तक च्याकी । ग्वंसिमि च्याकेत दक्व नगांमय् छेँखाँ छकाः छकाः सिं तयेमाःगु चलन दु । थनया मूजात्रा धैगु मध्य चान्हय् धाल्चा खाकेगु जात्रा । बाजागाजा सहित जात्रा याना बालकुमारी द्यःयात पीगनय् गर्भस्थानय् थापना याये धुंकाः जात्रा पाःलाया छेँय च्वंगु भेलु पीगनय् हइ । भेलुयात पीगनय दिकेवं हाकनं बाजागाजा जात्रा मूपाःलाया छेँ थासं वइगु विषेश पुजायात लँस्वयेत वनी । जात्रा पाःलापाखें हःगु पुजा पीगनय् थ्यनेवं विधिवत रुपं बालकुमारीयात पुजा यायेगु ज्या न्ह्याइ । बालकुमारी द्यःयात छम्ह हाकुम्ह दुगचा बलि बिइ । विधिवत पुजा सिधयेकाः “धाल्चा खाकेगु” ज्या न्हयाकी ।

धाल्चा खाय् पाःपिं न्याम्ह बालकुमारी द्यःया न्ह्यःने होम यानातःगु थासं जवंखवं थकालिनिसें फयतुकी । न्याम्हसित न्यापा पुजाभः व छगः छगः सुकुन्दा च्याका न्ह्यःने तयातइ । गुरुजुं धाः कथं न्याम्हसिनं थःगु न्ह्यःने गुरुमण्ड दयेका पुजा याइ । न्याम्हसित बेतालिं चिकाः सिन्हः तिकाः जाकिं पुजा यानाः ताय् नं लुइ अलय् स्वांमाः क्वखाय्की । दक्व पुजा सिधयेकाः थ्वँ, अय्ला, हि, दुरु व धौ दुगु धाल्चाय् दाफा स्वां कचा, कलिह स्वां, बौस्वां, त्वाःस्वां तयातःगु न्यागः धाल्चा न्याम्हसिया ल्हातय् लःल्हाइ । धाल्चा लःल्हाना गुरुजुं बालकुमारी द्यःयात स्वाना हयातःगु पसुका न्याम्हसित ल्हातय् हिंकी । गुरुजु ताःया तालय् चचाः हाली । काँ बाजा पुया हइ अलय् नायखिं नं थाइ । धाल्चा खाःपि बुलुं बुलुनं खाना वइ ।

ताः व चचाःया तालय् छुं ई लिपा धाल्चा ज्वनाच्वंपिं दिगिदिगिं खाना वइ । दुरु तयातःगु धाल्चा ज्वनीम्ह धाःसा खास हे खाइमखु । मेपिं प्यम्ह धाःसा मन्त्र ब्वनाहःलिसे चचाः हाला हःलिसे झन झन हे खाना वइ । थ्यंमथ्यं झिंन्यागू मिनेट धाल्चा खाकेगु याइ । चचाः हाले क्वचायेका गुरुजु धाल्चा खाना च्वंपिन्त जाकिं पुजायाना धाल्चा खाकेगु दिकी । धाल्चा खाकेगु ज्या सिधयेका धाल्चा खाइपिन्त, गुरुजु अलय् स्वःवया च्वंपिं सकलसित चतांमरि, समे बजि प्रसाद कथं इनाबिइ । भेलुयात पींगनं कुबिया भइख्यः धैगु थासय् यंकी । व हे थासं दशमीखुन्हु सुथय् न्हापां लाछिया द्यः छेँय् न्ह्यःने हाकनं कुबिया तयेयंकीगु चलन दु ।

मूयाःया कन्हय्खुन्हु सिन्हःयाः । सुथ् न्हापां पीगनय् पुजा वनी । गुलि गलिसियां हँय्, दुगु नं द्यःयात बलि बिइ । न्हिनय् देय् गुथिया नायःया थासं पुजा वइ । नवमीखुन्हु बहनीपाखे हाकनं थीथी बाजा गाजा सहित बालकुमारीयात खतय् तया जात्रा याना क्वत हइ । थथे द्यः क्वत हइबलय् द्यःयात बिषेश पुजा बिइगु, चाकः मत च्याकीगु चलन दु । जात्रायाना हःगु द्यःखःयात नगांमय् क्वय्च्वंगु चीबहाःया न्ह्यःने दिकी । देय्गुथिया थकालि अर्थात देय् थकालि व वय्कःया नकिंया छेँय् बाजासहित पुजा हया थकालि थःम्ह हे पुजा बिया द्यःयात बसालाया द्यः छेँय् दुकाइ । द्यः दुकाये धुंकाः गुरुजु, देय् गुथिया नायः व जात्रा पाःलात प्यम्ह च्वना बालकुमारी द्यःयात बलि बिउगु दुगुया सिइकाःभू याना जात्रा क्वचायेकी ।

Categorized in स्थानिय-समाज