nepal life

क्वःने लागाया जात्राः पचिमर

डा.चुण्डा बज्राचार्य

आश्विन शुक्ल पञ्चमी पचिम¥हः खः । थ्व पचिम¥हः येँया बिशेष यानाः क्वःने च्वंपिनि पचली भैरवयात पुजा यानाः भ्वय् नयाः म्हयाय्मचा भिनामचातय्त नखत्या सःत, हनेमाः गु खः । पचली भैरव च्वंम्ह धयागु छपु म्ये दु । गुगुलिइ थुकथं न्हयःब्वयाःतगु दु ।
आकाश इलांपुलु सूचिभूमि थासं रसनं विज्याक नेपालस टेकुरी म्ये छपुं मन्त । थ्व पचलि भैरवया म्ये कथं सूचिभुमि स्वर्ग आकाश इलापुलु यानाः न्हयाइपुक नेपाःया टेकुइ च्वंविज्यात धयागु दु । पचलि भैरवया बाख कथं मफिया जुजु न्हयाबले काशीइ म्वः ल्हुयाः जगन्नाथय् जा नयाः यँेय् वयाः विवाह मजुनीम्ह छम्ह नैया थय् ज्यापुया भेषय् द्यं बइगु जुयाच्वन । थ्व खँ सियाः नैंया त्वालय् च्वंपिस, पचलि भैरवया परिचय काल । तर पचली भैरव थःगु परिचय मब्यू नैंन पचली भैरव छँेय पर्सि पानातःगु जुयाच्वन । पर्सि गाइ धकाः पचली भैरव छेँय वया दुुने दुहाँ बने मफुत । थुबलय् हे नैनं छ सु ? धकाः न्यनाः केराकार याःसेली “का जिं  छन्त थःगु रुप क्यने” छं जिगु रुप स्वायाः जाकि जूजा यातकि जि हानं आः यागु हे रुपय् वइ धकाः पचली भैरव थःगु आजंगंगु रुप क्यना बिज्यात । थः थाय् द्यं बइम्ह मिजया अजंगया रुप खंबलय् नैं जाकि कयेकेगु ल्वःमनाःगन गन बिस्युं वन । व नाप नापं पचली भैरव नं ल्यु ल्यु वन । नैंया ल्य् ल्य् ववं सुथयं जुल । द्यः तुयुया बल । मनुतय्सं थःगु रुप खनी धकाः थौकन्हय् पचलि धाइगु थासय् कंब्वय् सुलाविल थः सु छगःजक खने दुगु जुया च्वन । अथे जुगुलिं पचिम्हःबलय् भैरवया जात्रा जुइबलय् पचलि भैरवया प्यं धकाः द्यः गमय् तयेकुन्हु द्यmपाःलाःतय्सं द्यःनाप गमय् तयेयंकेगु यानाः बयाच्वंगु दनि । मुगु थाय्यायत थौकन्हय् पचली धायेगु याः । ये“ भैरवया जात्रा इलां नं पुलु तयाः द्यःया लिउने, जबं खवं नं पुलु गयेगु याइ ।

कंझाःपातय् गथे जुयाः लात धयागु खँय् मेगु छगु बाखं दु । व बाखंकथं इहिपा मजूनिम्ह नै मिसानाप द्यनाः सनाजूगुलिं यानाः, नैया दाजुकिजापिसं लतुलुयाः पंचलि भैरवयात कंव्यय् वां व्छयाक्युगुलिं कं क्वय् लाःगु खः धैगु धारण दु । इहिपा जूइ धुकुम्ह पचलि भैरव थथे नैं कलाः तयाः जुगुलिं काय्या तं पिहाँवयाः अबुयाात सेखय् यायेमाल धकाः पाःचाय् पियाच्वन । थः अवु नैंनाप ल्यूू ल्यू जुयाच्वंगु खनाः न्हिले बल । उकिं अथै न्हिलाच्वंम्ह जूगुलि उम्ह पंचली भैरवया गणेद्य जुल । थौकन्हय् थ्व मुसुकाःम्ह गणेद्यःयात मुस्याकाला गणेद्य धायेगु नं याः । तर पंचलि भैरववायत पचलि पञ्चलिङ महाद्यः धकाः धायेगु नं याः । तर पंचलि भैरव महाद्यः धकाः धायेगु नं याः । तर पंचलि भैरव जूगुलि बलि नं वीगु जुगुलिं पंचलिं भैरव महाद्यः खः धायेमछिं थ्व छगु परिकल्पना जक खः । तर थौकन्ह महाद्यःधकाः धाये धुकुगु दु । मुसुकाल गणेद्य ःटेकुइ नेशनल ट्रेनिङ न्हयःने दु । पंचलि भैरवयात न्य्तय्सं नाय जात्रा यायेगु यानावयाच्वंगु दु । थौकन्हय् पंचलि भैरवया रुप खनाः ग्यानाः जाकिं पूजा याये तक नं मफु । उकिं पचलि भैरवया रुप धायगु तग्वःगु सिजः तेपय् । (थौंकन्हय् त्यप लुंसिया तःगु दु) बेताः आसन तयाः मनुया छ्यंया माः, नागमाः, तःपतय् क्वखायातःम्ह व जँय् धुँछ्यंगु हिनातःम्ह किसिया छ्यंः ग्यानापुक तं पिकयाः ख्वाः न्यानाच्वंम्ह, ढाल तरवार, पात्र, त्रिशुल, डमर, मनुया छयं व नागपास ज्वनाच्वम्ह खः । थ्व पचलि भैरवया त्यपय् अय्लाः थ्वँ खँय् वः स्याः बजि पौवजि, ला आदि समय् ज्वल तयेगु याइ । थ्व“या क्वंचायात पचलि भैरव धकाः क्वचय् नं चलन दु । पचलि भैरवया मुल रुप धयागु प्यंया रुप हे खः । द्यः गमय् तैबलय् नं थ्वायत त्वपुया हे तयेगु याई । पचलि भैरवया खँ न्हयागु हे दुसां नं थ्व द्यःया स्थपना जुजु गुणकामदेव (  कलिगत सं ३८२५ ई. स. ७२४ ) ये“दिया निर्माण याःबलय् दक्षिण भेगया क्षेत्रपालया रुपय् स्थापना याः गु बंशावलिइ उल्लेख यानाःतःगु दु ।

पचलि भैरब फम्पिया जात्रा ज्यापुतय्सं न्हयाका वयाच्वगु खः । थथे न्हयाका वःगुया मुख्य कारण छु धःसा कब्वय् सुला च्वंम्ह पचलि भैरवयात बुँज्या वंपि ज्यापुतय्स खनाः थःथाय् छे“य् हयातल । उकिं पचलि भैरवया थःगु अलग्गगु छे“य् मदु । पचलि भैरव लुइका हःपि ज्यापुतय्गु अर्थात जात्रा याइपिं ज्यापुतय्गु छेँय् हे पालंपाः तयेगु याना वयाच्वंगु खः ।
 पचलि भैरव फम्पिया जुजुया नापनापं थकु जुजुया पूर्खा खः धकाः कमप्रकाश मल्ल “पूर्वज लुमंका” धयागु सफुतिइ उलेख यानादीगु दु । उकिं हे पचलि भैरवया जात्रा वा छु यायेमाल धायेव थकू जुजु खःल याके न्यनाःलि जक यायेगु चलन तक नं दनि । पचलि भैरवया जात्रा न्यायेकाच्वपिं ज्यापुतय् धापू कथं पचलि भैरव धयाम्ह ज्यापुतय् द्यः खः, थकू जुजुयाथाय् यंकेगु धयागु जुल जुगुलिं जक खः । उकिं जात्राबलय् थकू जुजुयाथाय् यंकाःपुजा फयेमाःगु खः ।। मेगु छगु धापू कथं पचलि भैरव थकू जुजुपिंथया् सू वःगु खः । जुजु हयायेका व्छयेत गुलि स्वत माने मजुसेंलि जुजु थःहे पिहां बनाविल । उकिं हे पचलि भैरव द्यmगमय् तयेत न्यापां थक् जुजुपिंथाय् निं तयातइ, गमय् तये यंकेत जुजु मदुबलय् वा जुजु हे दुसा नं द्यःखुया है थ्वबलय् बाज मथासे तीजक द्यmहइगु खः । जुइ फु पचलि भैरव नै नापलाः जूबलय् जुजुया मजुसे ज्यापुया भेषय् जुगुलिं जाति थः पिनि द्यः धाः गु जुइमाः । पचलि भैरव थकू जुजुपिंथाय् सू वःगु जुजु जयाः जुजुया थाय् हो बनेगु जुइमाः ।

बंशावली कथं किराति जुजु  यलम्वरं (  आजु द्यः ) येँदेय् विस्तार याये धुंकाः नं यलम्वरया काय् पविं राज्य याःबालय् अवुं स्वया काय्नं राज्य तकु यानाः थकल । थथे येँ देय् थकुम्ह पवि हे पचलि भैरव खः ।

फम्पिया जुजु भैरव जुगुलिं फम्पिं पितिना हयाः थन थ्यंगु खः । धाइपिं नं दु । नेवाः सामाजय् थीं त्यः मत्यः धयागु परम्परा जयस्थिति मल्लं जातिय व्यवस्था याये धुकाः जक जूगु खः । उकिं थ्व लोक बाख नैनाप जूम्हि फम्पिया जुजु धकाः धायेगु धायगु परिकल्पना जक खः । जातिय प्रथा हे मदुनिबलय्याम्ह पचलि भैरव खः । उकिं पचलि भैरवयात ज्यापुतय्सं मल्लपिंसं नं थःगु पूर्खा धकाः नाला कया बयाच्वंगु खः ।
पचलि भैरव फम्पिया जुजु खः धयागु छु छु प्रमाण थौकन्हय् मोहनिबल्य् अन त्यपया जात्रा चलन दु । तर तेपय् ये“याः पचलि भैरव थे मुर्ति मदु । तेपया गःपतय् भैरवया जन्तर थे जक दु ।
पचिम¥हः कुन्हु पचलि भैरव जात्रा याये न्हयः आश्विज प्रतिपदाकुन्ह द्यःपाःलाःतय्सं द्यःपाःलाःया छेँय्  नं पुंया छेँय् तये यंकी । पुंनं पचलि प्रतिपदाकुन्हु लंपुलिं छायेगु याइ । लंपुलि छाये धुंकाः थकू जुजुया छे“य् तये यंकी । भिंद्यः त्वाःया थकुजुजु पचलि भैरवयात द्यःपुजा यानाः लिसा वसः पुंकाः अय्लाः थ्वँ, न्या, खेँय् ला, बजि, स्याःबजि, वः आदि तयाः पचलि भैरवया त्यप जायेकाः पुजा याइ । थुलि याये धुन धायेव थकू जुजु अट्कोनारायण द्यःयाथाय् वनी । ल“य् हे च्वनाः खसि पुजा यानाः उकिइ कंझाः तयाः चिकंमुगः मरु, भुतिसलय् स्वचाः चाःहिकाः पचलि यंकेगु याइ । थकुजुजु छे“य् मदुगु ताकय् पचलि भैरव थकू जुजुया छेँय् यंकाः पचलि गमय् तयेगु याइ । कंझाः दुगु खसि पुजा यानाः पचलिइ यंकाःपचलि भैरवयाथाय् वांव्छया बी । थ्वायत खासि ब्वयेकेगु धकाः धाइ । थथे वांव्छःगु खासि कयाः ज्यापुतय्स पचलि भैरवयाथाय् च्वंगु बेताःया थाय् भपुका बिइ । अन पगलि भैरवयात पुजा यानाः जात्रा यायेगु याइ । पचलि भैरवयात गमय् तयाः पुजा याइबलय् न्हापां गल्पय् थनातःगु लिकयाः न्हगु गल्पय् थनेगु याइ । थथे गल्पय् थनीबलय् दकले न्हपां थकु जुजु हे थनेगु याइ । अनं लिपा तिनि मेमेपिसं गल्पय् थनेगु याइगु खः । पचलि भैरवया क्वंचा गल्पय् थनेबलय. श्रद्धा भाव थनेमाः । छक्वः जुजु शिवसिंह मल्लं पचलि भैरवया क्वंचाय् गल्प थंबलय् अज्याःगु क्वंचा छग्वः नं थनेगु खःला धकाः चीधं खंकाः गल्पय् थंबलय् गल्प जायेकां जायेके मफयाः यल देय्या दक्को अयेलाःथ्व“ हयाःथनाःनं जायेके मफू जुजुं क्षमा प्वनाः पुजा यसेलिं तल्प जाल धायेगु याः । अथै जुगुलिं हे त्यपय् अय्लाःथ्वँ तयतइबलय् पचलि भैरवया जल तयाः साइत यानाः तयेगु नं चलन दु । पचलि भैरव पूर्णतया प्रतिक नं खः । अथे जूगुलिं शिवसिंह मल्लं ने.सं. ७०५ य् पचली भैरवया रथ जात्रा यायेगु चलन न्हयाकूगु खः 

पचलिइ पचलि भैरव न्हिछि तयाः पूजा सिधल धायेवं बहनिइ जात्रा यायेगु याइ । पचलि भैरव जात्रा याइबलय् पुलु छपाः प्यपु पँथय् इलां तयाः जात्रा यायेगु चलन दु । थौंकन्हय् थ्व इलां प्यनेगु मयाये धुंकल । पचलि भैरवया जात्रा पचलिं हयाः नेशनल ट्रेडिङग ग्वफः, लगं न्हूघः् मरु, हुमाननध्वाका, अनं हानं बहे ल“पुं लित हयाः द्यmपाःलाःया छँेय् हाथुद्यः क्वयेगु नं याइ । पचलि भैरव जात्रा यानाः हइबलय् लँय् लँय् ब्वयातः पिं  हाथुद्यःयात हाथु हायेकेगु समय् इनेगु नं याइ । गुम्ह  गुम्हसिया हाथु हायेकेगु गुथि नं दु । थौंकन्हय् हाथुद्यः ब्वयेगु आपाः सिनं मयाये धुंकल । पचलि भैरवया जात्रा याइबलय् गुथियारया जिलाजं भाजु वा भिंचा भाजुपिस, नैं अजिमाया प्रतिक कथं पात्र नं जात्रा यानाः यंकेमाः । थ्व जात्राय् स्वम्ह द्यःया जात्रा याइ । छम्ह ख्यलय् च्वम्ह मेम्ह मेगु दँय् याः काइम्हसिथाय् जुवाःद्यःया गंछि व त्यप आजु छम्ह जात्रा याइगु खः । गंछि द्यः ख्यलय् ब्वये यंके माःसा गंछिपाखें छम्ह हे जक जात्रा याइगु खः ।
थ्व जात्रा याये न्ह्यः लःसा स्वने चः¥हेकुन्हु द्यःपाःलाः याथाय् च्वंम्ह पचलि भैरवयात फछि फछि बजिया भ्वक्व तयाः भ्वय् नयेगु यायेमाः । पचलि भैरबया जात्रा याइबलय् परम्परा कथं फकसनां, पचलि भैरवया गल्पं लिकाःगु आय्लाः थ्वँ व पचलि भैरवयात तइगु कं इना बीगु चलन दु । थ्वफुकं विकारया बासःस्याः गुया बासः धकाः नं कायेगु याः ।