nepal life

कलहया भूमरी (नर्मदेश्वर प्रधानया समसामयिक च्वसु)

नर्मदेश्वर प्रधान

च्वयेगु विषय यक्व दु । मदुगु मखु । समयया माग कथं । अय्नं छता निता खँ लिसा लिसा काये । काये मालाबी । जनसरोकारया विषय जुइ । जनताया ध्यान साले मालाच्वनी । विषय चयन । छु ठीक, छु बेठीक ! ईया सापेक्षतां । निर्णय याइ ।

थौं तसकं चुइँचुइँ पूगु न्ह्यसः खः । जनजाति, आदिवासी, सीमान्तकृत वर्गतय् अधिकार, पहिचानया खँ । थ्व न्ह्यसःयात सम्बन्धित पीडित पुचलं, वर्गं इलय् हे बांलाक थुइके मफुत कि सम्बन्धित वर्ग मृत्युशैय्याय् थस्सः पाः वनेफु । इमि दुखान्त इतिश्री जुइ । जीवन्त जुयाः म्वायेगु इमिगु म्हगस चकनाचुर जुइ । धुलय् लाइ ।

न्हूगु संविधान त्रुटीपूर्ण । थ्वं देशया सकल सन्ततितयत न्याय यायेमफु । यायेमफुत । संविधान संशोधन जुइमाः । देशया सम्पूर्ण जनतातय् अधिकार, समानता सुनिश्चित जुइमाः । अन्यायया शिकार जूपिंसं थौं असन्तोष व्यक्त याइ । चित्कार थ्वयेकी । न्यायोचित मजूगु संविधान अस्वीकार याइपिं सक्रिय खनेदइ । संविधान दिवसया खिउँगु दिवस कथं हनाः विरोध याःपिं दइ । संविधातयात कयाः सुनां सुनां छु छु खँय् विरोध प्वंकाच्वंगु दु । फुक्क छर्लङ्ग । पर्दा दुनेया खँ मखु । तर असन्तुष्ट पक्षयात आक्रमक ढंगं दमन यायेगु, परास्त यायेगु शक्ति नं थौं उतिकं दृढ खनेदु । खनेदयेक, मदयेक देश थौं निगू खेमाय् विभाजित खनेदइ । गुगु द्वन्द्वया वातावरण न्हियान्हिथं चर्के जुइ । उकिं देश, जनताया हित याइमखु । राष्ट्रयात क्वातुकी मखु । दुर्बल यानाबी । थौंया तःधंगु चिन्ता जुइ ।

खः । देशय् इलय् ब्यलय् समस्या वइ । द्वन्द्वत खनेदइ । तर द्वन्द्व, असमझारीं कुशल राजनीतिक नेतृत्वय् समाधान याइ । देशय् कुशल नेतां जनताया कमजोरीपाखें फाइदा कयाः थःगु महत्वाकांक्षा पूर्ति यायेत स्वइमखु । छम्ह दुष्ट, महत्वाकांक्षी कुनेतां जनताया कमजोरी माली । कमजोरीयात गय् म्हितकेगु, गय् संकेगु, जनता दथुइ गय् द्वन्द्व सृजना यानाः फाइदा कायेगु । थुज्वःगु खेलय् दुष्ट नेताया ताक जुइ । जुयाच्वनी । जनता दथुइ सद्भावना कायम यायेगु सदाशयता तःब्याःगु नुगः दुम्ह नेतायाके जक दइ । देया दुर्भाग्य, देशयात छधी यायेफुम्ह नेता थौं देशं बुइके मफुत । जनतायात खिचा ल्वाके थें ल्वाकाः थःथःगु स्वार्थ सिद्ध याइपिं नेतातय् कारणं देय् थौं कलहया छेँ जुयाबी । देशबासीतय्त  थःथः दथुइ वैमनस्यताया गालय् थुनाबी ।

छम्ह नेपाली विद्वानं टिभीइ अन्तर्वार्ताय् धाइ, ‘पृथ्वीनारायण शाहनं नेपाःयात भौगोलिक एकीकरण यात । अले नेपाःमितय्त भावनात्मक रुपं कवि भानुभक्तया रामायणं यात ।’ नेपाःया एकताया व्याख्या थुकथं याइपिं छथ्वः मैनात दु । थ्व मैनातय् आधिपत्य आः नं दनि ।

भानुभक्त नेपाःया खस भाषाया छम्ह तःधंम्ह कवि खः । कवि भानुभक्तप्रति नेपाःमि सकस्या आदर यायेमाः । तर भानुभक्तया नेपाःया भावनात्मक एकीकरणया कारण कथं प्रचार यायेगु सरासर झूठ खः । देशय् भानुभक्त मब्वँपिं यक्व गैर खस भाषाभाषीत दु नेपालय् । भानुभक्तया नां हे मन्यंपिं गुलिखे मनूत दु नेपालय् । अले भानुभक्त गय् नेपाःमितय् भावनात्मक एकताया मूर्ति जुइ । थुज्वःगु मिथ्या सृजना यानाः थौं छथी मनूतसें कवि भानुभक्तयात गलत प्रयोग यानाच्वनी ।

भानुभक्तयात तःधंम्ह कवि धायेगु व सकल नेपाःमितय् भावनात्मक एकीकरणया मूर्ति धायेगु व हे मखु । छता हे मखु । भानुभक्त खस भाषाया महाकवि खः । देशया थीथी भाषाय् भानुभक्त थें अनेक महाकविपिं दु । नेपालभाषाया महाकवि सिद्धिदास महाजु नं उतिकं प्रतिभाशाली कवि खः । थीथी भाषाया कविपिं जुयाः नं देश दुनेया सम्पूर्ण कवि, विद्वानपिं देशया साझा सम्पत्ति खः । संकीर्ण दृष्टिं सुयातं स्वयेमज्यू । स्वये दइमखु । सकलयात हनाबना तयेमाः ।

देश थौंतक नं भावनात्मक एकीकरणया समस्यां मुक्त जुइ मफुनि । गलत मिथ्यापूर्ण प्रचारप्रसारं एकीकरण सम्भव जुइ फइमखु । देश दुनेया सम्पूर्ण जनजाति, आदिवासी, सीमान्तकृत वर्गतसें गुबलेतक हर क्षेत्रय् समान अधिकार प्राप्त यायेफइमखु, भावनात्मक एकीकरण अन जुइ फइमखु । अन मनोवैज्ञानिक चिरा, दरारत दयाच्वनी ।

देशय् संविधान वइ । संविधान देशं दुनेया सम्पूर्ण जनतातय्त समान अधिकार बी । विविधता, पहिचानयात मान्यता बी । देशया एकीकरण मजबुत जुइ । सकस्यां आशा, विश्वास खः । तर देशय् संविधानं झं जटिल परिस्थिति हइ । विविध जनजाति, आदिवासी, सीमान्तकृत वर्गतय् अपव्याख्या यानाः इमित राष्ट्रिय एकीकरणया पंगः खंकी । इमि समानता, अधिकार, देशया एकताया निंतिं बाधक तायेकी । फलस्वरुप देश झंझं द्वन्द्वय् फसय् जुइ ।

संविधान संशोधन जुइ । असन्तुष्ट पक्षया माग पूरा जुइ । थुज्वःगु आश्वासनया पत्ता क्यनाः न्हूगु सरकार खनेदइ । थौं–थौं कन्हय्–कन्हय् धाधां विश्वासया संकट वृद्धि याइ । छु जुइगु खः ! अन्धकार !

दुःख व चिन्ताया खँ । देशय् सामन्ती व्यवस्थाया अन्त जूसां सामन्ती प्रवृत्ति, संस्कारया हावी हे तिनि । देशया फुक्क भाय्, धर्म, संस्कतियात उचित कदर संविधानय् जुइमाः । देशया उत्थानय् देशबासी सकलयात सहभागी जुइगु अवसर बीमाः । भानुभक्तया रामायणं देशय् भावनात्मक एकता हल । थुज्वःगु मिथ्या भ्रमय् देशयात अलमलय् यायेत स्वयेमजिल । देश सकस्यां साझा खः । उदार हृदय ज्वनाः देशयात हाँके यायेफुम्ह राजनेता थौं देशयात माःगु दु । अहंकारी सोचं ग्रस्त नेतृत्वं देशयात कलहया भूमरीइ लाकी । अले.....